Tekst został opracowany przez dr n. med. Małgorzata Zięba

Sposób odżywiania jest jednym z czynników wpływających na płodność. Codzienna dieta może zarówno obniżać zdolności prokreacyjne, jak i je wzmacniać. Wszystko zależy od wartości odżywczych, jakie zawierają spożywane przez nas produkty. 

Które składniki pożywienia szczególnie służą płodności? Wypisujemy je poniżej:

Kwas alfa – linolenowy 

Kwas alfa – linolenowy należy do grupy wielonienasyconych kwasów tłuszczowych typu omega – 3. Jego bogate źródło stanowią tłuszcze roślinne (np. oliwa z oliwek, olej lniany, olej rzepakowy) oraz tłuste ryby (np. łosoś). Podobnie jak pozostałe kwasy z grupy omega – 3 wykazuje działanie przeciwnowotworowe i przeciwstarzeniowe, a także pozwala na obniżenie poziomu trójglicerydów we krwi. Spowolnienie procesów starzenia oraz wzmocnienie organizmu to oddziaływanie korzystne również dla płodności zarówno kobiety, jak i mężczyzny.

Acetylo – karnityna

Acetylo – karnityna (karnityna, L- karnityna) syntezowana jest przez organizm w wątrobie, nerkach i mózgu. Odpowiada za transport tłuszczów do mitochondriów, które przekształcają je na energię niezbędną do funkcjonowania organizmu. Bierze udział w wytwarzaniu testosteronu, a w połączeniu z fruktozą i mleczanem stanowi źródło energetyczne dla spermy – jest to więc związek szczególnie ważny dla zachowania zdrowia męskiego układu rozrodczego.

Prócz powyższych organicznych związków chemicznych bardzo ważną rolę w utrzymaniu płodności odgrywają następujące pierwiastki:

Cynk

Cynk jest jednym z niezbędnych dla organizmu człowieka mikroelementów. Pierwiastek ten jest składnikiem około 200 enzymów i zawiera go każda komórka naszego ciała. Ma wpływ na wiele podstawowych procesów życiowych – bierze udział między innymi w mineralizacji kości i regulacji poziomu cholesterolu we krwi, wpływa na proces wydzielania insuliny przez trzustkę, oddziałuje na pracę układu odpornościowego, a także odpowiada za prawidłowy podział komórek. Cynk odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu układu rozrodczego – zwiększa spermatogenezę i odpowiada za prawidłową pracę jajników. Naturalne źródła jego pochodzenia to: różne gatunki mięsa, owoce morza (ryby morskie, małże), kiełki, wątroba, rośliny strączkowe, warzywa, mleko oraz nabiał.

Selen

Selen to kolejny niezbędny mikroelement. Musi być dostarczany do organizmu wraz z pożywieniem. Do jego bogatych źródeł należą: zboża, mięso, jaja, nabiał, ryby i skorupiaki. Pierwiastek ten wykazuje silne działanie antyoksydacyjne, wpływa na prawidłowe działanie układu odpornościowego oraz bierze udział w regulacji produkcji hormonów tarczycy, dzięki czemu wspiera również pracę układu rozrodczego.

Magnez

Magnez bierze udział w ponad 300 reakcjach enzymatycznych. Aktywuje liczne enzymy, zwłaszcza te wykorzystywane w procesach produkcji energii. Jest niezbędny do utrzymania prawidłowej struktury mocnych kości i uzębienia oraz prawidłowej pracy układu nerwowego i mięśni. Odpowiednia podaż magnezu pozwala zachować właściwą równowagę elektrolitową. Jest również potrzebny dla prawidłowego przebiegu podziałów komórkowych, również rozrodczych.

Wśród składników odżywczych, które są ważne dla płodności nie może zabraknąć witamin. Prawidłowe funkcje układu płciowego wspierają następujące witaminy:

  • B1 – rozpuszczalna w wodzie, odpowiedzialna za proces oddychania komórkowego, pobudzająca wydzielanie gonadotropin,
  • B5 – składa się m.in. z kwasu pantotenowego, odpowiedzialna jest za prawidłowe reakcje metaboliczne oraz syntezę niektórych hormonów,
  • B6 – bierze udział w przemianie aminokwasów, tłuszczów i węglowodanów, a także uczestniczy w tworzeniu enzymów, zwiększa odporność organizmu oraz reguluje aktywność hormonów,
  • B12 – bardzo ważny koenzym, uczestniczący w przemianach związków pokarmowych i produkcji krwinek, umożliwiający syntezę kwasów nukleinowych niezbędnych w podziałach komórkowych,
  • C (kwas askorbinowy) – silny przeciwutleniacz, bierze udział w syntezie steroidów nadnerczowych i tyrozyny (prekursora m.in. tyroksyny – hormonu tarczycy) – ważnych m.in. dla układu rozrodczego, odgrywa kluczową rolę w pracy układu odpornościowego,
  • E – witamina rozpuszczalna w tłuszczach, zwana witaminą “młodości”; jest głównym antyutleniaczem, bierze udział w dostarczaniu składników odżywczych do komórek, znana także z korzystnego działania na płodność i potencję,
  • kwas foliowy – zwany witaminą B9, M lub B11 związek syntezowany przez bakterie jelitowe; znany z ważnej roli w rozwoju i funkcjonowaniu układu nerwowego, reguluje wzrost, odbudowę i podział komórek, a także jest kluczowym składnikiem odżywczym współdecydującym o prawidłowym rozwoju dziecka w życiu płodowym.

Dla płodności bardzo istotne są antyoksydanty. Działanie antyoksydacyjne, czyli przeciwutleniające, zapobiega starzeniu się komórek naszego ciała – również komórek rozrodczych. Starzenie się organizmu jest jedną z głównych przyczyn postępujących problemów z płodnością, dlatego spożywanie produktów będących źródłem antyutleniaczy jest również bardzo istotne w profilaktyce i wsparciu leczenia niepłodności.

Płodność jest zależna od wielu składników odżywczych. Pamiętać jednak należy, że najważniejsza jest równowaga, dlatego pozostałe, ważne dla zdrowia witaminy i pierwiastki również powinny znaleźć się w diecie osoby, która chciałaby poprawić swoje zdolności prokreacyjne.

W kolejnych artykułach przybliżymy Wam programy dietetyczne, jakie zaleca się w Zięba Clinic pacjentom borykającym się z niepłodnością.