Tekst został opracowany przez dr n. med. Małgorzata Zięba.

W poprzednich częściach cyklu opisywaliśmy już:

  • punkcję jajników, następującą później:
  • kolekcję oocytów i ich ocenę,
  • zapłodnienie w laboratorium,
  • ocenę jego skuteczności,
  • początkowe etapy rozwoju zarodka,
  • stadium moruli.

Dziś przyjrzymy się temu, co dzieje się w kolejnym dniu, czyli powstawaniu blastocysty. Blastocysta jest ostatnim stadium rozwoju zarodkowego możliwym do osiągnięcia w warunkach in vitro, czyli w laboratorium, poza organizmem kobiety.

W poprzednim artykule opis rozwoju zarodka zakończyliśmy w 4 dniu, w momencie powstania zarodka zbudowanego z połączonych ze sobą blastomerów.

Blastocysta powstaje gdy między blastomerami tworzą się przestrzenie wypełniające się płynem:

W miarę upływu godzin i rozwoju blastocysty, przestrzeń wypełniona płynem, określana mianem blastocelu coraz bardziej zwiększa swoją objętość:

W miarę powiększania się blastocelu dochodzi do skupienia się blastomerów na jednym z biegunów i utworzenia węzła zarodkowego (embrioblastu), z którego powstanie właściwy zarodek. Pozostałe blastomery przemieszczają się na obwód i tworzą warstwę spłaszczonych komórek trofoblastu:

Blastocel dalej zwiększa swoją objętość, zarodek również staje widocznie większy niż wcześniej, a jego otoczka staje się coraz cieńsza:

W miarę upływu czasu blastocysta zaczyna się wykluwać – w otoczce pojawia się pęknięcie, przez które zarodek się z niej wydostaje:

Po wydostaniu się z otoczki zarodek jest gotowy do implantacji w jamie macicy. Z komórek trofoblastu zostają uwolnione enzymy niszczące nabłonek śluzówki jamy macicy, a blastocysta wnika w głąb endometrium, skąd zarodek czerpie substancje odżywcze.

Zarodki w stadium blastocysty są oceniane przez embriologów, którzy nadają im odpowiednie oznaczenia. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Embriologii, oznaczenie to ma postać bl.x.y.z, gdzie:

  • “bl.” oznacza zarodek w stadium blastocysty,
  • “x” to liczba od 1 do 6 mówiąca o wielkości blastocelu, czyli dojrzałości blastocysty,
  • “y” to liczba od 1 do 3, mówiąca o jakości embrioblastu,
  • “z” to liczba od 1 do 3, mówiąca o jakości trofoblastu.
Zdjęcia: Zięba Clinic