Cykl menstruacyjny jest podstawowym obserwowalnym objawem płodności kobiety. Jego prawidłowy przebieg ma ogromny wpływ na skuteczność starań o poczęcie. Jak wygląda prawidłowy przebieg napisaliśmy tutaj. Niestety coraz częściej zdarza się, że cykle miesiączkowe wielu kobiet mocno odbiegają od modelowego wzorca.

Kiedy takie odchylenia od normy możemy nazwać zaburzeniami?

O zaburzeniach cyklu mówimy wtedy, gdy:

  • cykle są nieregularne
  • następuje zanik miesiączkowania (wtórny brak miesiączki),
  • cykle są bezowulacyjne,
  • występują dodatkowe krwawienia, 
  • krwawienia menstruacyjne są zbyt obfite lub zbyt skąpe, oraz gdy występują za często lub zbyt rzadko,
  • menstruacji towarzyszą silne bóle kolkowe,
  • cykle nigdy się nie pojawiły (pierwotny brak miesiączki).

Wyżej wymienione nieprawidłowości mogą mieć różne przyczyny. Wśród najczęstszych znajdują się zaburzenia hormonalne spowodowane:

  • wahaniami poziomu hormonów związanymi z wiekiem kobiety, pojawiającymi się w okresie dojrzewania i w czasie menopauzy,
  • niepawidłowościami w funkcjonowaniu podwzgórza i przysadki, powodującymi zakłócenia wydzielania gonadotropin – hormonów odpowiadających za pojawienie się owulacji,
  • dysfunkcją jajników, na przykład zespółem policystycznych jajników, lub przedwczesnym wygasaniem ich czynności.

Ogromny wpływ na zaburzenia menstruacji mają choroby nowotworowe, zwłaszcza narządów płciowych i narządów wytwarzających hormony.
Podobnie duże znaczenie dla przebiegu cyklu menstruacyjnego mają choroby tarczycy, nadnerczy oraz cukrzyca, prowadzące do ograniczenia owulacji i nieregularnych cykli.
Do zaburzeń cyklu miesiączkowego mogą doprowadzić również nagłe zmiany masy ciała (zarówno zbyt gwałtowne chudnięcie, jak i tycie) oraz nadmierny wysiłek fizyczny i nieprawidłowy stosunek masy mięśniowej do tkanki tłuszczowej.
Chwilowe nieprawidłowości może spowodować także stosowanie niektórych leków, a także pigułek antykoncepcyjnych. Bardzo często po odstawieniu środków antykoncepcyjnych cykl menstruacyjny może być zaburzony, ponieważ organizm, który sterowany był syntetycznymi hormonami, nie powraca od razu do naturalnego funkcjonowania. Zazwyczaj zaburzenia takie mijają po czasie bez interwencji lekarza.
Inną przyczyną zaburzeń cyklu menstruacyjnego jest silny stres i napięcie psychiczne związane ze współczesnym stylem życia. Stres wpływa na wydzielanie hormonów takich jak kortyzol, prolaktyna i testosteron.
Zdarzają się takie sytuacje, w których przyczyna istniejących zaburzeń jest nieznana, niejsana lub trudna do odnalezienia.

Większość zaburzeń miesiączkowania można wyleczyć. Poprzedzona dokładną diagnozą i odpowiednio dobrana terapia może skutecznie zlikwidować problem i jego przyczynę.
O konkretnych zaburzeniach cyklu miesiączkowego i sposobach ich leczenia będziemy pisać w kolejnych tekstach.