Dzisiejszym artykułem na temat obserwowalnych zmian zachodzących w ciele kobiety podczas cyklu miesiączkowego pragniemy uzupełnić informacje, jakie zawarliśmy w tekście na temat przebiegu prawidłowego cyklu. Obserwacja cyklu menstruacyjnego jest czasem wystarczająca do tego, by starania o dziecko zakończyły się sukcesem. Często pozwala również szybko zauważyć ewentualne nieprawidłowości.

W czasie każdego cyklu kobieta może obserwować zmiany swojego ciała dotyczące:

  • temperatury ciała
  • śluzu szyjkowego
  • twardości szyjki macicy
  • bólu owulacyjnego
  • napięcia w gruczołach piersiowych

W obserwacji cyklu menstruacyjnego bardzo ważna jest systematyczność.
Temperaturę ciała mierzy się codziennie rano, po co najmniej trzech godzinach snu. Aby odczyt był jak najbardziej wiarygodny, mierzenie powinno odbywać się zawsze o tej samej godzinie, od razu po obudzeniu się i przed wstaniem z łóżka. Dodatkowo powinno się używać zawsze tego samego termometru, a pomiaru dokonywać zawsze w tym samym miejscu. Najlepszymi miejscami do mierzenia temperatury w przypadku obserwacji cyklu są jama ustna, pochwa czy odbyt ponieważ umożliwiają pomiar temperatury śluzówki, a nie skóry. Zmiany temperatury ciała podczas całego cyklu są niewielkie (od 0,5 do 1 stopnia Celsjusza).

Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje śluzu szyjkowego. Jeden z nich jest lepki i mętny, drugi elastyczny, ciągnący się i przezroczysty (często porównywany do białka jajka kurzego). Ten pierwszy charakterystyczny jest dla niepłodnych okresów w cyklu, gdyż ze względu na swoją gęstość i kwaśne pH jest nieprzepuszczalny dla plemników. Ten drugi to śluz oznaczający dni płodne. Wytwarza on warunki korzystne dla plemników – odżywia je, podwyższa pH środowiska i ma odpowiednią przepuszczalność.

O tym, jaka faza cyklu właśnie następuje, informuje również twardość i położenie szyjki macicy. Twarda, sucha, obniżona i zamknięta szyjka oznacza dni niepłodne, a miękka, wilgotna, otwarta i uniesiona wskazuje na dni płodne.
Poniższa ilustracja pokazuje, jak zmienia się szyjka macicy w czasie trwania cyklu:

Szyjkę macicy bada się dotykowo – tak, jak na poniższej ilustracji:

Innym objawem zmian zachodzących podczas cyklu miesiączkowego może być ból owulacyjny (okołoowulacyjny). Występuje on w okolicy podbrzusza, w okresie największej płodności – niedługo przed i podczas owulacji. Często następuje naprzemiennie, raz po lewej, raz po prawej stronie, tak jak naprzemiennie pracują jajniki. Nie jest to jednak objaw odczuwany przez każdą kobietę i nie musi występować podczas każdej owulacji.
Podobnie jest z ostatnią z wymienionych przez nas zmian – napięciem w piersiach. Dyskomfort w obrębie sutków i całych piersi, najczęściej spowodowany obrzękiem i bólem gruczołów, przypada na końcową fazę cyklu, tuż przed menstruacją.

Poniższy wykres przedstawia, jak opisane wyżej zmiany związane są z fazami cyklu:

Podczas krwawienia menstruacyjnego temperatura ciała wynosi około 36,5 stopnia. Na początku fazy folikularnej kobiety zazwyczaj odczuwają suchość w pochwie, później może pojawić się wilgotny, mętny śluz szyjkowy nieprzepuszczalny dla plemników. Temperatura ciała waha się pomiędzy wartościami 36,4 – 36,6 stopni. Szyjka macicy jest twarda, zamknięta i obniżona.
W czasie owulacji pojawia się śliski i mokry śluz, przepuszczalny dla plemników, ułatwiający im przedostanie się do komórki jajowej. Temperatura ciała spada. Wilgotna szyjka macicy obniża się i otwiera.
W fazie lutealnej obserwuje się śluz wilgotny i mętny, podobny do tego pojawiającego się w pierwszej fazie cyklu, później większość kobiet odczuwa suchość. Już od pierwszego dnia fazy lutealnej, czyli zaraz po owulacji , temperatura ciała nagle wzrasta o około 0,5 stopnia. Wyższa temperatura (36,9 – 37,1 stopnie) utrzymuje się przez około 10 – 17 dni. Jej obniżenie następuje niedługo przed menstruacją.

Po co to wszystko?
Uważne śledzenie zmian związanych z cyklem menstruacyjnym daje możliwość wybrania najlepszego momentu na poczęcie upragnionego dziecka i oszczędza frustracji spowodowanej niepowodzeniami. Dodatkowo, jeśli starania przyszłych rodziców nie są chaotyczne, ale przypadają na okres największej płodności kobiety, szybciej można zauważyć, że coś jest nie tak.
Poza tym obserwując cykl kobieta może bez udziału testu ciążowego ocenić, czy zaszła w ciążę. Jeśli temperatura po 10 – 17 dniach fazy lutealnej (zależy, ile trwa nasza faza lutealna) nie spada, to bardzo prawdopodobne, że doszło do zapłodnienia!

To, co opisaliśmy, to sposoby “domowe”, które może zastosować każda kobieta.
Jednak obserwacji cyklu mogą dokonywać również lekarze ginekolodzy. Stosują oni inne metody o wysokiej dokładności i skuteczności.
Jak wygląda taka obserwacja opiszemy w kolejnych artykułach.